ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุรับผู้ป่วยแบบไหนได้ แบบไหนไม่ได้ ก่อนพาท่านเข้าพักควรรู้

เหตุการณ์ที่เป็นข่าวในเดือนตุลาคม 2569 หลายกรณีเกี่ยวข้องกับการที่ศูนย์รับผู้พักที่ใบอนุญาตไม่ครอบคลุม ทำให้ทั้งผู้พักและเจ้าหน้าที่อยู่ในสถานการณ์ที่เสี่ยง ครอบครัวจึงควรรู้ว่าศูนย์แต่ละประเภทรับอะไรได้บ้าง

ศูนย์ที่มีใบอนุญาตสถานประกอบการเพื่อสุขภาพ

ศูนย์ลักษณะนี้ได้รับอนุญาตให้ดูแลผู้สูงอายุหรือผู้มีภาวะพึ่งพิงทั่วไป เช่น ช่วยกิจวัตรประจำวัน อาหาร ที่พัก และกิจกรรม ตามที่รายงานในข่าว ศูนย์ที่ไม่ใช่สถานพยาบาลต้องไม่ให้การรักษาหรือหัตถการทางการแพทย์ และต้องมีระบบส่งต่อเมื่อผู้พักเจ็บป่วย ส่วนผู้ป่วยจิตเวช ข่าวระบุว่านอร์ซิ่งโฮมได้รับอนุญาตเฉพาะผู้สูงอายุหรือผู้มีภาวะพึ่งพิงทั่วไป ไม่ใช่สถานบำบัดจิตเวช ไม่มีจิตแพทย์หรือพยาบาลจิตเวช และการรับโดยไม่ได้รับอนุญาตเข้าข่ายเปิดสถานพยาบาลเถื่อน

ศูนย์ที่เป็นสถานพยาบาล

ถ้าศูนย์ให้บริการทางการแพทย์ เช่น ฉีดยาหรือให้น้ำเกลือ ต้องมีใบอนุญาตสถานพยาบาลเพิ่ม และมีแพทย์ดูแลในเวลาทำการตามที่ข่าวปี 2560 อ้าง ถามให้ชัดว่าศูนย์ที่คุณสนใจถือใบอนุญาตใดบ้าง

คำถามที่ควรถามก่อนรับเข้า

1. ศูนย์ประเมินผู้สูงอายุก่อนรับหรือไม่ ใครเป็นผู้ประเมิน และใช้เครื่องมืออะไร
2. กรณีใดที่ศูนย์ไม่รับ หรือขอให้ย้าย เช่น อาการสับสนรุนแรง พฤติกรรมก้าวร้าว ต้องดูดเสมหะ ต้องให้อาหารทางสายยาง
3. ถ้าอาการเปลี่ยน ศูนย์ทำอย่างไร และใครตัดสินใจส่งต่อ
4. ส่งต่อโรงพยาบาลไหน ติดต่อญาติอย่างไรและเมื่อไร
5. ถ้าต้องย้ายออก ค่าใช้จ่ายและการคืนเงินเป็นอย่างไร

ระดับการดูแลของศูนย์ไทยยังไม่เป็นมาตรฐาน

งานวิจัยสำรวจสถานดูแล 21 แห่งพบว่าไม่มีการจัดระดับการดูแลและมาตรฐานการดูแลที่ชัดเจน ผู้พักร้อยละ 52.3 พึ่งพิงปานกลางถึงสูง และมีการขาดแคลนบุคลากร (งานวิจัยนี้เก่าพอสมควร ปีตีพิมพ์ไม่ได้ยืนยัน) นั่นหมายความว่าคำว่า "ดูแลผู้ป่วยติดเตียงได้" ของแต่ละศูนย์อาจหมายถึงสิ่งต่างกัน ขอให้ศูนย์อธิบายเป็นรูปธรรมว่าทำอะไรบ้างในแต่ละวัน

ความยินยอมของผู้สูงอายุเอง

มีรายงานข่าวกรณีผู้สูงอายุถูกรับเข้าศูนย์โดยไม่ได้ยินยอม การตัดสินใจเรื่องที่พักอาศัยควรมีผู้สูงอายุมีส่วนร่วมเท่าที่สภาพจิตใจเอื้ออำนวย และควรมีหลักฐานการยินยอมหรือการตัดสินใจแทนที่เหมาะสมตามกฎหมาย หากไม่แน่ใจให้ปรึกษาทนายหรือนักสังคมสงเคราะห์

ข้อควรจำ

ขอบเขตการรับผู้พักเป็นเรื่องที่ต้องยืนยันกับศูนย์โดยตรงและขอเป็นลายลักษณ์อักษรเสมอ อย่าอาศัยคำบอกเล่าหรือข้อความโฆษณาเพียงอย่างเดียว